Direct naar inhoud

Reflectie: de belangrijkste sluitpost van de agenda

Met jezelf als belangrijkste instrument in de ondersteuning die je biedt aan kinderen en gezinnen, is het van belang om ‘dat instrument’ goed te onderhouden. Je auto gaat naar de garage voor onderhoud en één keer in de zoveel tijd laat je je CV-ketel controleren. Hoe doe je dat bij jezelf? Hoe zorg je voor je eigen onderhoud zodat je scherp je werk kunt doen?

Naast scholing, training en kennis verkrijgen door congressen en webinars, is reflectie ook een middel om nieuwe kennis te verkrijgen. Door tijd en afstand te nemen en op een gestructureerde wijze vragen te stellen, leg je verbindingen. Onbewuste processen zet je om in bewuste processen. En dat leidt tot nieuwe inzichten en kennis. Dat maakt dat je als professional bewust keuzes kunt maken in je handelen. Toch horen we professionals vaak verzuchten dat in de hectiek van de dag reflectie het eerste is dat erbij inschiet. Komt er een nieuwe (hulp)vraag binnen? Dan toch maar niet die intervisiebijeenkomst.

Wat werkt om tijd te maken voor reflectie?

Organisatie

  • Wat natuurlijk enorm helpt, is als de organisatie waar je werkt de reflectie mogelijk maakt. Zijn er momenten afgesproken waarop je kunt reflecteren, door bijvoorbeeld (begeleide) intervisiebijeenkomsten, een standaardreflectiemoment in een teamoverleg of een maatjessysteem dat voor de hele organisatie geldt? Als het cultuur is in de organisatie, is de kans groter dat je elkaar aanspreekt op het nakomen van afspraken hierover.

Een mooi voorbeeld hiervan is dat bij SPRING jeugdhulp in de aanbesteding 10% van de tijd van de professionals is gereserveerd voor scholing en reflectie. Hierdoor voelen de professionals letterlijk de ruimte voor leren en ontwikkelen.

Team

  • Samen is makkelijker dan alleen. Wanneer je standaard tijd in je teamoverleg reserveert voor reflectie is de kans groter dat je dit ook werkelijk doet. Als het dan voor één iemand eigenlijk niet uitkomt, is er vaak wel een ander die de urgentie van reflectie voor ogen houdt en zo zorgt dat je toch met elkaar doet wat je hebt afgesproken.
  • Het helpt ook om een afgesproken vorm te hebben. Een buurtteam in Utrecht had een soort van kletspot waarin iedereen vraag kon stoppen. Op een afgesproken moment in de vergadering werd een vraag uit de pot gehaald. Hier werd dan met elkaar over gesproken.
  • Maak een gewoonte om elkaar te vragen naar onderliggende overtuigingen en waarden. Bij het bespreken van casuïstiek maar ook praktische zaken. Vraag bijvoorbeeld: waarom is dit een lastige vraag voor je? Wat zegt dit over jouw eigen behoeften, normen of waarden?

Persoonlijk

  • Een afspraak met jezelf is ook een afspraak. Dit is een punt dat natuurlijk op veel meer vlakken geldt, maar zeker ook voor reflectie. Dus als je in je agenda hebt staan dat je gaat reflecteren, dan kan daar niet een andere afspraak komen te staan.
  • Het klinkt wellicht wat autoritair, maar je kunt de tijd voor reflectie opeisen. Voor organisaties is het belangrijk dat jeugdprofessionals SKJ-geregistreerd zijn en voor de registratie is reflectie en intervisie nodig. Hiermee heb je een goede grond om met je leidinggevende in gesprek te gaan om reflecteren mogelijk te maken.

Wil je meer weten over reflectie? Wat is het nou precies, op welke manier kun je het vormgeven?